Tip 2 Diyabet: Bilgilendirme ve İzlem Rehberi

HASTA VE YAKINLARI İÇİN

Bu form tip 2 diyabeti olan yaşlı bireyler ve onlara destek olan kişiler içindir. Kan şekerini güvenli aralıkta tutmayı, düşük şekeri (hipoglisemi) tanımayı ve kişisel tedavi planını kaydetmeyi amaçlar.

En önemli 3 şey:

• Yaşlıda çok düşük şeker, çok yüksek şeker kadar tehlikelidir; hedef kişiye göre belirlenir.

• Düşük şeker belirtilerini (terleme, titreme, ani halsizlik, konfüzyon) tanımak hayat kurtarır.

• Ayak bakımı ihmal edilmez; küçük bir yara ciddi sorunlara dönüşebilir.

Şeker hastalığı ve yaşlılık

Tip 2 diyabette vücut kan şekerini yeterince düzenleyemez. Uzun süre yüksek şeker; gözleri, böbrekleri, sinirleri ve damarları yıpratır. Ancak yaşlıda tedavi hedefi gençlerdeki kadar sıkı olmayabilir: çok sıkı kontrol, tehlikeli düşük şeker ve düşme riski getirir. Bu yüzden hekim, yaşınıza, diğer hastalıklarınıza ve genel durumunuza göre kişisel bir hedef belirler.

Düşük şekeri (hipoglisemi) tanımak

Kan şekeri 70 mg/dL veya altındaysa ya da düşük şeker belirtileri varsa hızlı davranın. Belirtiler: soğuk terleme, titreme, çarpıntı, ani açlık, huzursuzluk, ani halsizlik, konuşmada bozulma ve kafa karışıklığı; ilerlerse bilinç kaybı olabilir.

Bilinç açık ve yutabiliyorsa 15 gram hızlı etkili karbonhidrat verin (ör. 3-4 glukoz tableti — ürün etiketini kontrol edin — veya yaklaşık yarım su bardağı meyve suyu). 15 dakika sonra yeniden ölçün; hâlâ 70 mg/dL altındaysa tekrarlayın. Düzelince ve ana öğün uzaktaysa karbonhidrat ile protein içeren küçük bir ara öğün yiyin.

Kişi bilincini kaybetmişse, nöbet geçiriyorsa veya güvenle yutamıyorsa ağızdan hiçbir şey vermeyin. Varsa ve eğitim aldıysanız glukagon uygulayın; hemen 112'yi arayın.

Evde yapabilecekleriniz

• Öğünleri düzenli tutun; ilacı/insülini öğünle uyumlu ve doğru saatte alın.

• Şeker ölçümlerinizi tarih-saatle kaydedin; hekiminize götürün.

• Ayaklarınızı her gün kontrol edin: kızarıklık, yara, nasır, tırnak sorunu. Çıplak ayakla yürümeyin, uygun ayakkabı giyin.

• Bol şekerli içecek ve hamur işini azaltın; tabak dengesine dikkat edin.

• Yanınızda her zaman hızlı şeker (kesme şeker) bulundurun.

Ne zaman acile / hekime başvurmalı

ACİL (112):

• Bilinç bulanıklığı veya bayılma

• Çok yüksek şekerle birlikte aşırı susama, sık idrar, karın ağrısı, hızlı nefes (kontrolsüz yüksek şeker olabilir)

AYNI GÜN hekime:

• Ayakta iyileşmeyen ya da kızaran/kokan yara

• Sık tekrarlayan düşük şeker atakları

• Ateşli hastalıkta yiyememe (ilaç/insülin ayarı gerekebilir)

Sık sorulan sorular

Şekerim iyi, ilacı azaltayım mı? Hedefe ulaşmak ilacın işe yaradığını gösterir. Doz değişimi yalnız hekimle yapılır; özellikle düşük şeker yaşıyorsanız bunu mutlaka bildirin.

Meyve yiyebilir miyim? Genelde evet, ölçülü porsiyonda. Meyve suyu yerine bütün meyve tercih edilir. Kişisel plan için diyetisyen/hekim önerisini izleyin.

Hasta olduğumda ilaç/insülini keseyim mi? Genelde kesilmez ama ayar gerekebilir. Yiyemiyorsanız ya da kusuyorsanız hekiminize danışın.

Kişisel planım

• Hedef açlık / öğün sonrası şekerim: __________ mg/dL

• Ölçüm gün ve saatlerim: ____________________

• İlaçlarım / insülinim ve saatleri: ____________________

• Düşük şeker için yanımda taşıdığım: ____________________

• Glukagonun yeri ve uygulamayı bilen kişi: ____________________

• Diyabet ekibi telefonu: ____________________

Bu form genel bilgilendirme ve izlem amaçlıdır; muayene, tanı ve ilaç/insülin kararının yerine geçmez. Kişisel hedeflerinizi ve hastalık günü planınızı diyabet ekibinizle birlikte doldurun.

Uzm. Dr. Metin Sökmen | İç Hastalıkları ve Geriatri Uzmanı